Học - học nữa - học mãi

Ở tỉnh con đang ở, tỉnh Gyeonggi của Hàn Quốc, mỗi thành phố có một tiêu chí đầu tư phát triển khác nhau. Họ chọn đó làm thế mạnh và lấy nó làm tiêu ngữ đặt ngay sau tên thành phố. Ví dụ ở thành phố Gunpo, tiêu ngữ của họ là "Với sách" (With Book). Vì vậy, gần như cứ trong bán kính 500m có một thư viện. Trong trường mẫu giáo tụi nhỏ học, tụi nhỏ được khuyến khích đọc sách nhiều đến nỗi tụi nó được phát một cái túi đựng sách, mỗi ngày cô bỏ vô một cuốn, tối mẹ đọc cho con, sáng đem trả cho trường, chiều cô cho mượn cuốn khác. Thành phố Anyang, tiêu ngữ là "Thành phố đáng sống, công dân đáng tự hào" (Livable city, Proud citizens), tập trung đầu tư vào các điểm tham quan, khu vui chơi giải trí, trưng bày mỹ thuật. Thành phố Suwon chỗ con, tiêu ngữ là "Thành phố Con người" (Human City). Có lẽ vậy, người dân hùng hục đẩy con vào đủ thứ lớp sau giờ học.

Lớp học ngoại khóa không chỉ mở ra cho các anh chị cấp 1 - 2 - 3 mà còn cho cả các bé mẫu giáo từ 2 tuổi. Năm đó thằng nhỏ, mới 2 tuổi, đi học trường giữ trẻ đối diện nhà, cô giáo phát cho một tờ giới thiệu các lớp học ngoại khóa của trường cho ba mẹ chọn. Có lớp học thể dục, lớp múa truyền thống, lớp hát, lớp mỹ thuật. Em nào không đăng ký cũng không sao. Tới giờ các bạn học ngoại khóa, cô lùa các bạn đi hết, để lại em trong lớp chơi với cô thôi. Được vài lần là em chán, thể nào cũng khóc lóc mè nheo đòi học theo các bạn. Đối với các em lớn hơn, có đủ thứ để cho các em học sau giờ học chính. Từ những môn chính khóa như Quốc ngữ, Toán Lý Hóa, Anh văn ra các em cỏn được giới thiệu đến học những môn phụ hoặc những lớp bổ trợ cho môn chính. Ví dụ môn Lịch sử, Đọc sách, Viết chữ đẹp, Cờ vây, Tính Bàn tính, Khoa học Tự nhiên, Toán học Sáng tạo, Hán tự. Con không biết các trường tiểu học khác thì sao chứ phần học ngoại ngữ trường của con nhỏ thì ngoài tiếng Anh ra họ chỉ mở lớp tiếng Hoa nữa thôi. Các môn học "giải trí" có học nhạc cụ (mà đa phần là piano), học mỹ thuật, học làm robot, khoa học vũ trụ, học nấu ăn, học ảo thuật... Lớp vận động thì phổ biến nhất là Thái Cực Đạo (Teakwondo). Ngoài ra còn có vài môn "lạ" như Nhảy dây theo Nhạc, Nhảy theo Nhạc Kpop, Học Board Game (cái này dịch là lớp Học Chơi Trò chơi Trên Bảng cứng, mắc cười quá). 

Lớp Ukulele tại trường, học vào các ngày thứ Bảy

Xung quanh khu nhà con cứ cách 5 bước chân thì có một trung tâm dạy này dạy nọ sau giờ học. Ngoài những lớp do trung tâm bên ngoài cung cấp, phụ huynh còn có cơ hội lựa chọn thêm các lớp học do trường mở. Phụ huynh nào không muốn con đến trung tâm thì có thể thông qua các trung tâm dạy kèm mà mời một giáo viên về nhà. Vào ngày khai trường, trước cửa trường học của tụi nhỏ có một đội ngũ nhân viên các trung tâm, ăn mặc chỉnh tề hơn cả giáo viên, đứng thành 2 hàng dài 2 bên cổng, cúi gập người chào hỏi phụ huynh và học sinh vào trường, tay phát tờ rơi kèm quà tặng cho từng người từng người. Trường học cũng phát tờ giới thiệu các lớp ngoại khóa của trường cho các em đem về ba mẹ tham khảo vào ngày đầu năm học. Các trung tâm dạy kèm thì lại không cần phải chọn ngày nào đặc biệt để quảng cáo mà họ gần như đóng đô ở các siêu thị, mời phụ huynh nào đi với em bé đến cho em làm thử bài trắc nghiệm kiến thức ngay tại chỗ, hứa hẹn các phần trăm chiết khấu cho lớp học trọn gói, tặng quà cho em nào được ba mẹ đăng ký ngay lúc đó. Có các lớp học không có thầy, nghĩa là trung tâm đó chỉ bán phần mềm và sách giáo khoa do họ thiết kế riêng. Một lần, họ kéo ba tụi nhỏ lại, ấn vào tay tờ đăng ký học thử trên máy tính bảng Samsung. Hai ngày sau, tụi con nhận được một thùng gồm một máy tính, 3 quyển sách học cho con nhỏ. Trong vòng 2 tuần, sau khi mình dùng thử xong thì mình gọi cho họ đến lấy lại máy. Sách được tặng.

Trung tâm âm nhạc này nằm cùng tầng với Trung tâm Anh ngữ và Trung tâm Mỹ thuật

Tụi nhỏ được nhận vô lớp Teakwondo từ 3 tuổi. Lớp này tuần 5 buổi, mỗi buổi 1 tiếng.

Một trung tâm dạy kèm đang hướng dẫn phụ huynh đăng ký cho con học tại nhà

Giờ học ở lớp giữ trẻ kết thúc lúc 4 giờ, lớp mẫu giáo lúc 1 giờ 30, lớp 1-2 lúc 12 giờ 50 hay 1 giờ 50 tùy buổi có 4 hay 5 tiết. (Các cấp lớn hơn thì con chưa biết.) Lớp học ngoại khóa sẽ bắt đầu ngay sau đó và mở đến tận 9 giờ tối. Giờ học các lớp này thường khá linh động, mỗi ngày một tiếng, các em đến trung tâm lúc nào cũng được. Thường thì nếu học trong trường thì các em nhỏ sẽ được cô dẫn đến lớp học thêm trong trường, các em lớn tự tìm đường đến phòng học đó. Nếu học ở trung tâm thì các thầy cô của trung tâm sẽ đón em ngay tại cửa trường học rồi đưa đến lớp hay xe buýt của trung tâm sẽ đến tận nhà hoặc trường chờ đón các em theo giờ hẹn trước hay các em sẽ tự đi bộ đến trường. Khu con ở ít có phụ huynh nào dẫn con đến lớp rồi dắt con về nhà như con hay làm. Giờ của lớp dạy kèm mới đáng nói. Cô giáo có thể đến nhà dạy cho các bé từ 7 giờ sáng. Giờ học chỉ có 30 phút. Một tuần học đủ 5 buổi hoặc 3 buổi. Con thắc mắc đứa nhỏ 4-5 tuổi nào có thể bắt đầu học chữ từ lúc 7 giờ sáng với cô. Rồi trong 30 phút đó cô sẽ dạy gì. Rồi nếu như như cô nói, 5 phút chào hỏi khởi động, 15 phút ôn bài, 10 phút còn lại là để vừa chơi vừa học thì sao mẹ không tự dạy con mình cho rồi, mời cô về chi.

Thầy  giáo các lớp Teakwondo chờ trước cổng trường học để đưa học trò mình đến trung tâm

Tụi nhỏ bên này không biết có thấy cực khi cả ngày phải lang thang từ trung tâm này qua trung tâm nọ không. Bạn của con nhỏ nhà có 3 chị em gái và nó là chị cả (7 tuổi). Dù mẹ ở nhà chăm con nhưng vì mẹ nó quá bận nên nó được gửi tới đủ thứ lớp sau giờ học, Mỹ thuật, Anh văn, Toán sáng tạo, Board Game, Ballet, Nhảy dây theo nhạc, Nhảy theo nhạc Kpop, Piano, miễn sau mỗi ngày nó ra khỏi nhà lúc 9 giờ và về nhà lúc 5 giờ chiều là được. Có một lần, khi con đưa thằng nhỏ đến lớp Piano, con thấy cô giáo dẫn một đứa con gái từ lớp Piano qua lớp Mỹ thuật kế bên rồi gọi cho mẹ đứa nhỏ "Dạ, chị ơi, em mới đưa bé qua lớp Mỹ thuật nha chị. Chút nữa chị đón bé ở lớp Mỹ thuật nha chị." Mới thứ sáu tuần trước, chị kia, đang làm hộ lý, ở cùng tòa nhà với con, hớt hải gọi con "Em ơi, em gọi thử con em hỏi coi nó có đang học Mỹ thuật chung với con chị không. Chị tìm nó mà không thấy." Thế là mọi người nháo nhào lên đi tìm con nhỏ đó. Đúng ra hai đứa, học chung lớp, học xong sẽ hẹn gặp nhau ở thư viện rồi cùng đi đến lớp Mỹ thuật của trường, sau đó sẽ qua lớp Piano ở cách đó 2 tòa nhà. Con nhỏ nhà mình đến thư viện không thấy bạn đâu hết nên đã đến lớp Mỹ thuật một mình. Cô giáo Mỹ thuật tìm không ra, gọi cô chủ nhiệm. Cô chủ nhiệm gọi cô Piano, phụ huynh phải viết trước tất cả giờ học thêm, tên trung tâm, số liên lạc trung tâm và cách các em đến trung tâm đó cho cô chủ nhiệm vào đầu năm học. Cuối cùng thì đã tìm thấy con nhỏ. Nó đến lớp Piano mà không học Mỹ thuật. Nhưng trước khi đến lớp Piano nó đã ở đâu trong 45 phút thì không ai biết được, à dĩ nhiên, trừ mẹ nó. Một đứa bạn khác của con nhỏ nhà mình thì con thường thấy nó lê cái túi học thêm từ trường về nhà lúc 4 giờ. Có lần nó thấy con nhỏ nhà mình đang đi về, nó mừng quá nhảy lên xin con cho tới nhà chơi. Nó gọi cho mẹ nó xin. Mẹ nó quát lên "30 phút thôi đó. Con còn phải có mặt ở lớp Nhảy theo Nhạc Kpop lúc 5 giờ". Tụi nhỏ chắc đuối lắm.

Nhưng các bà mẹ vẫn quyết tâm đào tạo con thành những nhân tài cho bằng với người ta. "Em không biết gì hết. Bên này con mình phải học trường đại học xịn thì ra mới xin được việc làm. Muốn vậy thì phải đậu kỳ thi đầu vào tới 6 môn (Toán - Quốc ngữ - Anh văn - Khoa học (tức là Lý Hóa Sinh) - Lịch sử - và 1 môn thay đổi theo năm). Muốn đậu thì phải đầu tư cho học từ bây giờ." Một bà mẹ khác bổ sung "Ngoài ra, trường hay có mấy buổi biểu diễn tài năng mà con mình không có tài năng gì để biểu diễn thì quê. Bạn bè đều có thể làm ảo thuật, hay đi quyền, hay đọc thơ, hay chơi nhạc cụ. Con mình nhất định cũng phải biết một cái gì đó biểu diễn được."    

Hậu quả, hay cái giá cần trả, là mẹ phải lăn ra để đăng ký học cho con chỗ này chỗ kia. Đưa đón, nếu trung tâm không có xe buýt, ngồi chờ con học đưa con về. Mất cả buổi trời. Để con kể mọi người nghe về một "ca" đặc biệt. Không biết trường hợp đăng ký học mẫu giáo ở Việt Nam ra sao, còn chuyện của con là vầy. Bên hông khu nhà con chỉ có 1 cái nhà thể thao duy nhất, học phí lại rẻ, và có hồ bơi. Chỉ vì cái hồ bơi này mà các mẹ rủ nhau ra ngủ trong bãi xe từ 11:30 khuya để đến 6:00 sáng là đăng ký cho con đi học bơi. Con nghĩ các bà làm quá, trời mùa hè, sau nhà có núi, muỗi to cắn kinh người nên không ra. Tới 5 giờ sáng con mới lò mò ra thì thấy hàng dài người đang xếp lều và dập lửa nhang ung muỗi. Chờ 1 tiếng sau, cửa vừa mở, nhóm đầu đi vào, còn khoảng hơn chục người nữa mới tới con, thì có một bà nhân viên nhận đơn bên trong hét lên "Đã hết hồ sơ, mời mọi người đi về". Một vài ông bố mới đến, bước vào hỏi "Ủa, ủa, xong rồi hả?" Đi ra ngoài, con thấy có mấy ông mới đậu xe xong phải quay lại vô xe gọi điện cho vợ "Em ơi, đăng ký hết rồi." Lúc đó là 6:05', sáng tinh sương.

Hình chụp lúc 6 giờ sáng. Từ chỗ con đứng, mọi người xếp hàng cong cong, vào đến cửa văn phòng đăng ký chắc tầm 1 cây số.

Con đang ở Thành phố Con người - Thành phố Loài người - Thành phố Nhân loại hay thành phố gì đó đại loại như vậy.

Các con ăn gì ở trường?

Tụi nhỏ từ hồi qua Hàn Quốc tới giờ đã học qua một trường mầm non và hai nhà trẻ. Không biết con dùng từ vậy có đúng không. Trường mầm non thì không cho ngủ trưa còn nhà trẻ có ngủ trưa. Trường mầm non thì không có bữa ăn sáng và ăn xế như nhà trẻ mà chỉ có bữa ăn chính là bữa trưa và hai cữ uống sữa. Con nhỏ thì đang học lớp hai trường tiểu học. Trường mầm non và nhà trẻ đều phát thực đơn tháng về cho ba mẹ biết các con sẽ ăn gì trong tháng sắp tới. Trường tiểu học thì không có.

Bữa ăn Hàn Quốc nào cũng có kimchi. Nhỏ thì ăn kimchi trắng, chỉ chua mà không cay. Lớn thì ăn kimchi đỏ với độ cay vừa phải. Bữa ăn luôn có cơm, canh, kimchi, một món rau và một món thịt. Hôm nào đổi bữa thì có bánh gạo xào hay mì Ý hay cà ri kiểu Hàn Quốc... Tụi nhỏ học nhà trẻ thì sẽ được ăn cháo buổi sáng. Khẩu phần sáng nhiều bằng một chén cơm bên mình. Phần cơm thì tăng dần theo tuổi nhưng luôn bắt đầu với một lượng nhỏ bằng nửa chén cơm người lớn. Ở trường tiểu học, ăn không hết cái gì thì có thể đem đi đổ. Tụi nhà trẻ với mẫu giáo thì phải tự ăn hết phần của mình. Trừ mấy đứa nhỏ một tuổi ra, mấy đứa lớn hơn đều phải tự xúc cơm ăn, không thì cô giáo sẽ mét ba mẹ hoặc càm ràm ba mẹ hoặc nhẹ nhàng nhắc nhở ba mẹ phải dạy con mình tự ăn.

Con đăng hình minh họa vài bữa ăn ở một nhà trẻ mà thằng nhỏ đã học. Trường tư thục Hàn Quốc nha.

Bạn học lớp tiếng Hàn của con

Đầu tiên là nhỏ bạn thân người Trung Quốc sinh năm 87. Nhỏ này đang trong thời kỳ "khủng hoảng hậu kết hôn". Tốt nghiệp đại học xong qua Hàn Quốc học lên thạc sỹ. Vừa học vừa đi dạy tiếng Hoa cho Samsung. Học xong thì lấy luôn anh chàng nhân viên Samsung nên cả 2 phải âm thầm nghỉ việc. Giờ thì ở nhà 1 năm với tấm bằng thạc sỹ, chứng chỉ giảng dạy tiếng Hoa, kinh nghiệm làm việc đủ các loại và vẫn chưa tìm được việc làm. Con chưa có nên quá buồn chán, suốt ngày ngồi mong có con để bận rộn.

Hai đứa con lập thành một nhóm ba đứa với một nhỏ Ấn Độ đầy hoàn cảnh. Nhỏ này sinh năm 85. Hồi đầu nó tưởng con nhỏ hơn nó vài tuổi. Nó tốt nghiệp Quản lý Khách sạn bên Singapore, mới ra đi làm được 2-3 năm thì lấy chồng rồi qua đây. Đứa ưa tụ tập bạn bè, nhảy nhót, rượu bia, làm đẹp các kiểu như nó giờ phải ở nhà ôm con như nhện ôm trứng vì nhà chồng không cho nó đem con đi đâu ra khỏi nhà. Bản thân nó cũng giống như bị quản thúc, chỉ được đi học, không được đi chơi. Chắc tại nó đẹp.

Con nhỏ Đài Loan đẹp hơn nó nhiều. Da trắng, nhỏ nhắn, mắt sáng long lanh, miệng cười chúm chím. Nhỏ này giỏi tiếng Hàn nhất lớp vì phải đậu được bằng cấp gì đó tiếng Hàn thì họ mới cấp cho visa kết hôn. Qua đây ráng học tiếng Hàn giỏi đặng đi làm. Nó còn nhỏ, sinh năm 89. Bị má chồng nặng nhẹ miết nên rên "Dù gì em cũng là người có ăn học mà".

Con nhỏ Nhật Bản sinh năm 83 thì luôn miệng chê người Hàn và cách sống quá coi trọng đồ hiệu của họ. Nó cũng giỏi tiếng Hàn lắm. Nó cố lấy bằng tiếng Hàn cao cấp, xin quốc tịch "rồi em về nước. Em không muốn đi làm ở đây. Ở Nhật em sống ở Tokyo, làm việc ở văn phòng hãng hàng không Nhật Bản. Ở đây buồn chán quá. Em cũng không muốn làm chung với người Hàn."

Nhỏ Nhật Bản sinh năm 81, tự cho là mình già nhất nhóm, thì lúc nào cũng muốn về nước. Vì vậy nó không muốn học tiếng Hàn. Nó cũng không muốn ăn đồ ăn Hàn, mua quần áo Hàn, dùng đồ dùng của Hàn và có bạn người Hàn. Chồng nó thì nói tiếng Nhật, ăn mặc và vóc dáng y như người Nhật Bản. Nhỏ này cứ cách vài tháng thì về Nhật mua nguyên liệu nấu ăn đem qua Hàn Quốc. Nó dở tiếng Hàn nhất trong lớp.

Chị gái sinh năm 69, người Columbia, lấy chồng 19 năm, đi lang thang nước này nước kia theo chồng miết nên mới đến Hàn Quốc ở được 4 năm. Chị là khổ nhất. Má chồng bắt chị tắm rửa, đút cơm, canh giờ uống thuốc cho ba chồng bị bệnh mất trí nhớ. Hằng ngày chị còn phải qua nấu cơm, dọn dẹp nhà cho ba má chồng, vì chị ở toà nhà ngay đối diện toà nhà họ ở. Chị học cũng không yên. Đang học, hễ chuông điện thoại reo thì chị phải chạy đi tìm ba chồng về. Cô giáo nghe chuyện chị kể mà chảy nước mắt. Cô kêu chị chạy trốn đi. Dọn đi ở đâu càng xa càng tốt. Chị nói hai vợ chồng đã từng bàn tính rồi, tính dọn đi Busan ở miền Nam. Má chồng vừa nghe được là lặp tức đòi sống đòi chết. Chị kết luận "Thôi, không sao. Chị còn chịu được."

Lớp con hồi mới mở ra thì có thêm 2 người Trung Quốc, 1 người Nepal, 2 người Nhật, 1 người Đan Mạch (đàn ông duy nhất của lớp), 2 người Việt và 1 người Thái. Tới lúc thi tốt nghiệp, sau 1 năm miệt mài đi học, rụng gần hết, còn lại có 7 mống. Vì chị Columbia lúc nào cũng bận không tham gia được nên tụi con chỉ lập một nhóm 6 đứa cà phê cà pháo tám chuyện với nhau, bằng thứ tiếng Hàn đứt quãng, lổn nhổn vì bị pha đủ thứ tiếng vô và chủ yếu là bằng tiếng Anh. Dễ sợ thiệt. Ngay trong ngày nhận bằng tiếng Hàn sơ cấp, cả đám nhao nhao mừng rỡ tuôn ra từng tràng tiếng Anh, cho nó lẹ.

Lớp con. Con hiện là đại diện duy nhất của Việt Nam.